EV SİNEMASI FORMATLARI
Teknoloji her geçen gün mükemmeli yakalamak ve evlerimizi şenlendirmek için kendini yeniliyor. Geçmişte iki hoparlörle odamızda ürettiğimiz stereo sesi dinliyorduk. Daha sonra gelişen ses teknolojisi stereo'nun pabucunu dama attı. Konusunda uzman olan firmalar ses teknolojisindeki bu gelişmenin sayesinde yüksek kaliteli ve daha gerçeğe yakın sesi yaratma çabasına girdi. Bunun doğal sonucu olarak da ev sineması gün geçtikçe daha da yaygınlaştı. Sinemanın evimizin salonuna girmesi ses formatlarıyla daha fazla haşır neşir olmamıza neden oldu.
Ses formatları çok kanallı ses üretir. Çok kanallı sesin amacı, film izleyicisine maksimum işitsel zevki tattırmak, izlenen filmin bir kahramanı olduğu hissini uyandırmaktır. Örneğin geçmiş yüzyılları konu alan bir filmin kılıçla yapılan bir savaş sahnesinde etrafta uçuşan kılıç çarpışmalarını ve insan çığlıklarını ayrı ayrı duymak izlenen filmden alınacak zevki de arttırır. İşte sesin böylesine gerçekçi olarak odanızda dolaşmasına imkan veren ve efektleri gerçekleştiren ses formatlarıdır. Dilerseniz günümüzde kullanılan bu ses formatlarının ne anlama geldiğini ve neler olduğuna kısaca bakalım.
Dolby Laboratuvarlarında geliştirilen bu format, en yaygın kullanılan temel surround/çevre ses formatıdır. Basit anlamda sesi dört kanaldan vererek çevre etkisi yaratır. Sol ön, sağ ön, orta ön (merkez) ve surround kanallarından oluşur. Bas seslerin üretildiği (düşük frekans) bir subwoofer eklemek de mümkün olmaktadır. Band genişliği 100Hz-7000kHz arası olan surround kanalı monodur ve iki arka hoparlörler besleyerek aynı sesi üretir. Bu formatta ses dijital olmayıp analogtur.
Dolby Pro Logic'in geliştirilmiş ikinci jenerasyonu olarak da adlandırılabilir Dolby Digital. İki ses formatı arasındaki iki temel fark, Dolby Digital'de birbirinden tamamen ayrı altı kanaldan dijital ses üretilmesidir. Beş ana kanaldan oluşur. Bunlar, sağ ön, sol ön, sağ surround, sol surround ve subwoofer'dır. Bu beş ana kanalın tümü 3Hz-20.000Hz band genişliğine sahiptir. Arka hoparlörlerinde önlerle aynı yetiye sahip olması yanı sıra stereo surround efekti olması, sesin ve efektlerin daha iyi konumlandırılmasını sağlar. Görüntünün daha gerçekçi ve ikna edici olmasını sağlayarak doğal ortamında dinleniyormuş hissi yaratır. Altıncı kanal subwoofer için ayrılmıştır. Bu kanalda bas sesler üretilir.özellikle çarpışma, patlama gibi haraketli sahnelerin daha gerçekçi olmasını sağlar. Bu etkiyi de ürettiği ekstra bas efekti ile yaratır. Bu formatta ifade edilen 5.1'de; beş ana kanalı "5", bu subwoofer'I da "1" simgeler. Bu 6 kanalın hepsi de dijital ses ürettiğinden, sesin kayıt edildiğistüdyodan evinize kadar hiçbir kayıp olmadan gelmesini sağlar. Tüm bu özelliklerine rağmen altı kanal dijital ses içeren veri, CD üzerinde tek kanalın kapladığı alandan daha az yer kaplar. Bu sayede DVD ve LD'lere (Laser Disc) rahatlıkla kayıt edilebilerek, gerçekçi ve natürel sesleri evlerimize taşır.
DTS DTS'in açılımı Dijital Theater Systems'tır. Dolby Digital ses formatında olduğu gibi DTS formatında da 6 ayrı kanaldan dijital ses üretilir. DTS bazı eleştirmenlerce Dolby Digital'den sonra günümüzün en iyi alternatif sinema ses formatı olarak gösterilmektedir. Bu değerlendirme onun sahip olduğu birkaç artı yönden kaynaklanır. Dolby Digital, altı kanal ses üretimi için ses kaynağındaki stereo dijital sinyallerin bir kısmını kullanamazken, DTS daha az kayıpla bu dokunulmayan sinyalleri de okur. Dijital formatların hepsi analog sesi sıkıştırarak dijital hale getirmenin birer yöntemidir. Daha az kayıpla maksimum sıkıştırmayı yapabilen format bir adım öne geçmektedir.
Ev sineması formatları arasındaki haksızlığa en maruz kalan format THX'tir. THX yanlış değerlendirme ile dijital ses formatlarına bir alternatif olarak gösterilerek yanlış bir yere konulmuştur. Oysa THX ses formatı diğer ses formatlarından hem gerçekleştirdiği iş bakımından hem de anlayış olarak farklı bir sistemdir. Bu formatın fikir babası, Star Wars filmlerinin de yapımcısı olan George Lucas'tır. Sinema filmlerinin ses kayıtşarı geniş sinema salonlarında üretilmek üzere yapılmaktadır. Oysa ki ev sinemasında akustik yapısı, sinema salonlarından çok farklıdır. THX, ses üretimi veya kanal sayısı ile ilgili olmayıp evlerimizin akustik yapısına adaptasyon için geliştirilmiş, ses verisinin yeniden denglenmesi esasına dayalı bir formattır. Tüm analog ve digital formatlarla çalışabilir ve ses kalitesini arttırır. Çok pahalı bir sistem olduğu için sadece belli başlı markaların en üst modellerinde bulunmaktadır
|